Column Johan van de Worp: Eigen keuze is reuze

Onlangs werd weer duidelijk dat het toch heel belangrijk is om in een contract vast te leggen dat het Nederlandse recht van toepassing is en rechtszaken bij de Nederlandse rechter gevoerd zullen worden.

Als ondernemer kan je tegenwoordig niet meer om een zogenaamde rechts- en forumkeuze heen. Je handelt al snel met internationale partijen. Dat zie ik regelmatig terug in mijn praktijk. Voorbeeld: een keukenleverancier die alleen maar aan consumenten in Nederland levert, koopt zijn slijpmachine voor het keukenblad in Italië. Er was niets afgesproken over het toepasselijk recht en de bevoegde rechter. De machine zou “af fabriek” worden geleverd. De leveringsplaats was dus direct buiten de fabriek, in Italië. De geleverde machine gaf te snel de geest. Nu moet er geprocedeerd worden bij de Italiaanse rechter. Dat is namelijk de rechter van de lidstaat waar geleverd is .Helaas is deze ondernemer ook niet geholpen als was afgesproken dat er in Nederland geleverd zou worden. Dan zou wel de Nederlandse rechter bevoegd zijn, maar geldt het recht van Italië. Dat is de lidstaat waar de verkoper is gevestigd. 

Nu is het sowieso al bijzonder dat een Nederlandse rechter buitenlands recht moet toepassen, maar in de praktijk gaat het ook niet altijd goed. De kans op fouten is vele malen groter. De rechter kan zich wel laten informeren door een rechter uit de andere lidstaat, maar is daartoe niet verplicht. De rechter kan ook zelf jurisprudentie- en literatuuronderzoek doen naar de werking van het buitenlandse recht. Dat gaat nog weleens mis. Zo is er laatst een rechter op de vingers getikt door de Hoge Raad, omdat in een echtscheidingszaak het recht uit Montenegro onjuist was toegepast. Het oordeel was gebaseerd op een passage uit een Duitstalige boek. De rechter had deze passage verkeerd geïnterpreteerd. Uiteindelijk is het goed gekomen dus, maar er moest wel geprocedeerd worden tot aan de Hoge Raad. En, de Hoge Raad kan alleen oordelen of de rechter een juiste interpretatie heeft gegeven van de tekst uit de literatuur. 

De Hoge Raad mag niet beoordelen of het buitenlandse recht juist is toegepast. Dat mag alleen ten aanzien van het Nederlandse recht. Bespaar jezelf dus een hoop ellende en neem een forum- en rechtskeuze op in je contracten.