Praten over laatste levensfase tijdens bijeenkomsten in de regio: ‘Gevoelig onderwerp, maar wél noodzakelijk’

Informatie geven over mogelijke zorg die patiënten in de laatste (palliatieve) fase in hun leven kunnen krijgen. Tijdens de bewustwordingscampagne ‘weet u wat u wilt’ zijn in Nunspeet enkele bijeenkomsten gehouden voor mensen vanaf pakweg 75 jaar. Het zou zomaar kunnen dat het ook plaats gaat vinden in de gemeenten Elburg en Oldebroek. “Dat we overlijden is onvermijdelijk, maar tijdig nadenken en praten over zorg in de laatste levensfase is belangrijk. Spreek zaken door voordat er een crisissituatie is”, zegt netwerkcoördinator Palliatieve Zorg Noordwest Veluwe, Willemien Schep.

Barry Wensink

Onze gesprekspartner woont in Putten, is verbonden aan het Hospice in Ermelo en in de functie van netwerkcoördinator vallen onder andere de gemeenten Nunspeet, Elburg en Oldebroek in ‘haar’ gebied. “Netwerk palliatieve zorg, in heel Nederland zijn er 64, is altijd geconcentreerd in de buurt van een ziekenhuis. Het netwerk bestaat uit alle zorgorganisaties uit de regio. Er is een samenwerkingsovereenkomst dat ze goed samenwerken rondom palliatieve zorg.”

Thuiszorg, ziekenhuizen, WZU Veluwe en de huisartsen: het zijn zomaar enkele ‘partijen’ die in het netwerk zitten. “We hebben als doel dat we proactief werken en aan bewustwording. Afgelopen jaar kwamen we met een palliatieve kit. Dat is een box met allerlei medicijnen en werkmaterialen om in die laatste fase niet mis te grijpen en meteen thuis de juiste zorg te kunnen geven als mensen komen te sterven. We hebben ook veel scholingen; bijvoorbeeld met de longarts en met verpleegkundigen. Alle zorgverleners uit de regio zijn welkom bij zo’n bijeenkomst. Zo hebben we als netwerk verschillende activiteiten, waaronder sinds kort dus de bewustwordingscampagne.” 

Met name over dat laatste onderwerp vragen we door. “Verschillende hospices hebben meegedaan aan een wetenschappelijk onderzoek van het AMC in Amsterdam en daar hebben ze onderzocht wat de beste manier is om zo’n campagne uit te voeren. Het is gebleken dat dat via de huisartsen is.” Met Medicamus, een organisatie van en voor huisartsen in de regio Noordwest-Veluwe (inclusief Nunspeet) en Zeewolde is enige tijd geleden afgesproken dat onder leiding van netwerkondersteuner Leendert Braal uit Elspeet diverse bijeenkomsten worden gehouden. De huisartsen zijn daarbij aanwezig, maar ook het hospice, mantelzorgondersteuning en de thuiszorg. “Ze vertellen dat het leven eindig is en waar je allemaal aan moet denken als het einde nadert.” 

Verder zegt de van oorsprong verpleegkundige: “Veel mensen denken niet over dat soort zaken na. Als je dat wél doet, kun je tijdig je wensen kenbaar maken bij de huisarts voordat zeg maar de ambulance voor de deur staat. Het zijn juist zaken waar je rustig over na moet denken en overleggen met naasten. Vervolgens kun je het vast laten leggen. Wil je bijvoorbeeld wel of geen reanimatie. Het is natuurlijk niet dat je zeggenschap hebt over hoe dingen gaan lopen, maar wél dat je erover na gaat denken.” De eerste bijeenkomst in Nunspeet, met de huisartsen van Zorgplein De Enk, leverde ruim zestig bezoekers op. De huisartsen vertelden over de medische keuzes die ze kunnen maken. Ook werden mensen geïnterviewd die rondom dit thema werkzaam zijn, zoals een coördinator van de terminale thuisondersteuning van Het Venster en een coördinator van Hospice De Regenboog. “Zij vertelden over de mogelijke zorg die patiënten in de palliatieve fase kunnen krijgen. Daarnaast heeft Leendert Braal de deelnemers tips gegeven over hoe zij dat gesprek over hun wensen aan kunnen gaan met de huisarts en de naaste omgeving. Mensen ervaren namelijk vaak een drempel om dat gesprek aan te gaan”, zegt Willemien Schep. 

“Op zo’n avond komt veel informatie voorbij, maar iedereen pikt er zo zijn of haar eigen dingen uit. Het is fijn om in zo’n groep interactie te hebben en mensen herkennen van elkaar waar ze mee worstelen. Als de huisartsen mensen bij zich krijgen om zaken vast te leggen, gaan er vaak verschillende gesprekken met diverse instanties aan vooraf. Het werkt dus ook nog eens efficiënter met zo’n bijeenkomst. Deelnemers kijken tevreden terug op de avond. Zij kunnen nu rustig over de informatie nadenken en als zij er aan toe zijn een gesprek aanvragen bij de huisarts om verder te praten over hun keuzes.” 

Dergelijke bijeenkomsten hebben eerder plaatsgevonden, maar dan op initiatief van een hospice. “Het is dan toch anders als je via je huisarts een uitnodiging krijgt. Vorig jaar hebben we in andere plaatsen ook dergelijke bijeenkomsten gehouden en op die manier zo’n 600 mensen kunnen bereiken.” In Nunspeet volgde na Zorgplein De Enk ook een bijeenkomst met de huisartsen van medisch centrum Oosterlaan. Ook dat is een succes geworden. Waarschijnlijk volgt er in die gemeente nog een bijeenkomst.

“De huisartsen in Elburg en Oldebroek vallen onder een andere huisartsengroep, maar die gaan we ook benaderen. Wat ons betreft vinden daar ook bijeenkomsten plaats. In Ermelo en Putten hebben de huisartsen aangegeven eerst de reacties uit Nunspeet af te wachten. Ik verwacht dat er interesse is, maar dat zullen we zien. We kunnen toch niet alles tegelijk doen en hebben er dit jaar en volgend jaar voor uitgetrokken om in de regio langs te komen.”