Vuurwerkangst bij huisdieren: Wat kun je doen om angstige dieren te helpen?

Het einde van het jaar staat voor de deur. Voor de meeste mensen een leuke tijd, die gevierd wordt met champagne, oliebollen en vuurwerk. Maar de meeste dieren zijn erg bang voor de harde knallen. Het kan zelfs traumatisch zijn. Dierenarts Kristel en hondengedrags-deskundige Anita geven tips om je huisdier te helpen.

Marja Stienstra

Wellicht heeft u het meegekregen: border collie Mave werd enkele weken geleden opgeschrikt door een harde vuurwerkknal op de Groevenbeekse hei. Mave sloeg op de vlucht en is tot op heden vermist. Ze wordt wel gezien op diverse plekken in de regio, waar ze eerder met haar baasje Suzanne is geweest.

 Suzanne is erg ongerust en hoopt dat Mave ooit nog de weg naar huis durft te nemen.
Maar ze houdt haar hart vast met de naderende jaarwisseling. “Ik weet bijna zeker dat het illegaal vuurwerk was, want het waren extreem harde knallen’’, vertelt ze, nog steeds hoorbaar aangedaan. “En echt ruim voor de jaarwisseling afgestoken, wat ook verboden is!”

Er zijn natuurlijk dieren die niet veel om vuurwerk geven, maar voor de meeste dieren geldt dat ze bang zijn voor de harde knallen en de lichtflitsen. 

“Dieren hebben een natuurlijke angst voor harde geluiden”, vertelt Kristel de Munnik, dierenarts bij Anicura Ermelo. “In welke mate deze angst zich uit, hangt onder andere af van het karakter van het dier en hoe het gesocialiseerd is in zijn jonge jaren. Bij het horen van een harde knal komt er een stress-respons op gang en die kan zich  op twee manieren uiten: het dier kan bevriezen of vluchten. 

Bij katten zie je vaak dat ze naar een plek vluchten die voor hun op dat moment veilig voelt. Een kat kun je eigenlijk gewoon het beste zijn gang laten gaan. Bij een hond ligt dat toch anders, want die moet uitgelaten worden. Het beste wat je kunt doen is om je hond aangelijnd uit te laten de komende weken en hiervoor momenten te kiezen die rustiger zijn.”

Hoe herken je nou angst bij je hond of kat? “Een hond uit zijn angst  door te hijgen, trillen, kwijlen en niet te willen eten. Katten laten stress en angst over het algemeen minder duidelijk zien”, aldus Kristel. “Ze willen zich het liefst verstoppen en kunnen wat minder gaan eten. Bij extreme vormen van angst kan een kat versuft en trillerig zijn. Dan kun je overwegen om medicatie toe te dienen, in overleg met je dierenarts. Een kat zoekt de nabijheid van zijn eigenaar vaak niet op. Honden doen dat meer. Een hond die het moeilijk heeft en steun bij je zoekt, moet je niet negeren!” 

Dit wordt beaamd door Anita Kiers, hondengedragsdeskundige en kynologisch instructeur bij de Kynologenclub Noord-West Veluwe in Ermelo. “Je kunt je hond het beste laten merken dat je er voor hem bent en dat je hem steunt, bijvoorbeeld door hem bij je op de bank te nemen, je hand op hem te leggen als hij dat prettig vindt en rustig tegen hem te praten. En vooral ook door zelf veel rust uit te stralen. 

Angst voor vuurwerk is een serieus probleem dat kan uitmonden in een trauma. Dan durft een hond bijvoorbeeld helemaal niet meer naar buiten en kan hij ook bang worden voor onweer. Om zo’n trauma te overwinnen is veel inzet en geduld nodig en is samenwerking met een gedragstherapeut aan te raden.”

Anita woont zelf aan de rand van het Groevenbeekse bos en herkent de overlast van vroege, onverwachtse knallen. “Ik probeer nu op wat rustiger tijden met mijn hond te gaan wandelen. Op 31 december zelf raad ik aan om de gordijnen dicht te houden en zorg dat de tv of muziek aan staat in de kamer. Een bench met een doek erover kan ook een veilig onderkomen zijn. Voor mijn eigen hond haal ik altijd een runderknie bij de slager voor oudejaarsavond. Die geef ik dan rond 23.45 uur en daar gaan ze zo in op dat ze niet veel meer van het vuurwerk meekrijgt. Bij extreme angst raad ik aan om op tijd naar je dierenarts te gaan voor een angstremmend middel, waardoor de prikkels minder binnen komen.” Kun je nog iets doen om je konijnen te helpen? Die worden immers veelal in een buitenhok gehouden. “Konijnen worden helaas vaak vergeten”, vertelt Kristel. “Het zijn prooidieren die verstijven als ze bang zijn en verder geen duidelijke stress-signalen laten zien. Veel eigenaren denken dan ook dat hun konijn niks mankeert. Maar van binnen is het dier erg gestrest door alle harde knallen en lichtflitsen. Veel konijnen eten dagen na de jaarwisseling nog niet met alle gevolgen van dien. Als het kan zet het konijnenhok dan in een schuur en/of met een deken eroverheen. Je kunt konijnen beter niet binnen zetten, vanwege te grote temperatuurverschillen.”
Je kunt je huisdier vuurwerktraining geven aan de hand van speciale CD’s. Maar hier moet je ruim op tijd mee beginnen. Ook is het aan te raden dit met een gedragstherapeut te doen, want een dier kan ook overgevoelig raken voor de geluiden.