Column: Beter zelf bedacht, dan slecht gejat

Nee, de titel van mijn column is niet per ongeluk verkeerd geformuleerd. Heel zorgvuldig is deze uitgekozen. Dit adagium geldt namelijk als het gaat om auteursrechten. Jouw creaties worden namelijk pas beschermd door het auteursrecht als deze origineel en persoonlijk zijn. Bewust zeg ik creaties, omdat auteursrechten alleen kunnen rusten op concrete werken waarin jouw ideeën of gedachten tot uitdrukking komen. Het moet zintuigelijk waarneembaar zijn. Een werk dus.

De auteursrechten komen automatisch toe aan de maker van het werk. In principe is de maker altijd een persoon van vlees en bloed. Er zijn enkele uitzonderingen, zoals een werknemer die in dienstverband producten bedenkt. Dan is de werkgever in beginsel de auteursgerechtigde. Uiteraard kun je hier eindeloos over discussiëren en filosoferen. Dat wordt ook uitgebreid gedaan, al jaren lang. 

Meest actueel is toch wel de discussie wie de maker is van een product dat is gemaakt via een Artificial Intelligence-tool, zoals ChatGPT. Immers, kan je aan de ene kant stellen dat een foto of tekst gemaakt via een AI-tool niet is gemaakt door de persoon zelf, maar door de tool. Aan de andere kant kan je natuurlijk ook zeggen dat de AI-tool eigenlijk een soort gereedschap is.

De discussie speelt nog volop. Duidelijk is wel dat tot op heden altijd nog interventie van een mens plaatsvindt tijdens het creatieproces van een AI-tool. Degene die het meeste invloed heeft en sturing geeft op de uitkomst van het uiteindelijke resultaat is over het algemeen de auteursgerechtigde. Dat kan dus soms ook de maker van de AI-tool zijn, als de data die in de AI-tool wordt gestopt gering is of niet veel voorstelt. Als de AI-tool vrijwel geheel geautomatiseerd te werk gaat zonder veel invloed van de maker, ligt dit weer anders. Het kan namelijk ook nog zijn dat er een product ontstaat waarop simpelweg geen auteursrechten rusten, omdat het product te banaal is. Ook hier kan het weer alle kanten op.

In de toekomst zal zeker één en ander nog wel duidelijker worden, maar voor nu is zeker deskundig advies nodig als je een AI-tool gebruikt bij je werkzaamheden. Een adviseur met een creatieve geest heeft dan zeer zeker de voorkeur. Originaliteit wordt immers beloond binnen het auteursrecht.

Johan van de Worp