Beleving dialect in Bijbelgordel

Het ontbreken van een volwaardig alternatief voor U en Gij in de streektaal werpt een dam op tegen vertalingen van de Bijbel en preken in het dialect. Emeritus predikant Cor van de Worp, bestuurslid van de Oudheidkundige vereniging De Broeklanden, constateert het in een beschouwing over een boek met De taal van de Bijbelgordel als uitgangspunt.

Dick van der Veen

Hij nam er de regio Oost-Veluwe in voor zijn rekening. “Ouders aanspreken met u kennen we niet in onze moerstaal. Maar het duiden van God met Ie voelt aan als oneerbiedig, roept weerstand op. Dat knelt. Als predikant heb ik ervaren dat mensen een pak van het hart viel als ik in het dialect met hen sprak over de meest tere geloofszaken. “Noe kan ik oe laoten weten wat mien hàtte in gif en wat ik in ’t Nederlands niet aover de tonge kriege”, was de toelichting. Het sluit aan bij de ervaringen van wethouders in onze regio. “In je moerstaal kun je wonen; in een andere taal ben je gast”, weet Gert-Jan Segers het altijd treffend te verwoorden.”

Van de Worp sluit aan bij wetenschappers die zeggen dat kinderen die tweetalig worden opgevoed zich gemakkelijker een vreemde taal eigen maken. Hij steunt de initiatieven van de IJsselacademie die lesmaterialen op basisscholen beschikbaar stelt. “Wat je als kind opdoet draag je het verdere leven met je mee, dat beklijft. Je moet wel zorgen dat er beleid achter zit.” 

Dat was bijvoorbeeld vaak niet het geval bij het uitroepen van de maand maart tot dialectmaand. Het strandde in vergaderingen van gemeenteraden waarin het zwaartepunt werd gelegd op excessen, waardoor tegenstanders geschraagd werden in hun mening dat dialect de taal is voor oubolligheid en het aureool van dom met zich mee draagt.
Die vergeten dan wat professor Anne van der Meiden voor de streektaal heeft betekend.

Hij denkt dat de waarde ervan schromelijk wordt onderschat. “In de taal van je hart kun je op een mildere manier ergens de vinger op leggen. Men vergeet ook dat het Nedersaksisch tot officiële taal is uitgeroepen. Door je er van af te keren keer je je herkomst de rug toe, geef je een stuk van de cultuur prijs. Wellicht moeten we wat meer gebruik maken van QR-codes om geluidsbanden te beluisteren. Doordat mensen minder honkvast zijn en vaker verhuizen treedt in de dialecten een mengvorm op. Woorden en uitdrukkingen gaan verloren. Met die geluidsbanden kun je dat proces een halt toeroepen. Spijtig is het dat columns in de streektaal verdwijnen. Het is een onderschatting van het aantal mensen dat ze mooi en interessant vindt, maar dat niet uitspreekt.” 

Dan toch even een uitstap naar subtiele verschillen.
Van de Worp: “Ik kom uit Wapenveld waar ze speken over een taofellaken. In Oldebroek en Elburg zeggen ze tafellaoken.
Dat moet je toch vasthouden?
Er ligt geen grammatica onder het Nedersaksisch, maar daarom is de taal niet minder zinvol dan het Fries.”