Van Twin Towers tot TikTok: 9/11 in de Elburgse klas

In de klaslokalen van het Nuborgh College Lambert Franckens in Elburg zitten jongeren voor wie 11 september 2001 net zo ver weg voelt als de Franse Revolutie. Ze waren er simpelweg nog niet. Toch probeert geschiedenisdocent Maarten Post (32) zijn leerlingen elk jaar mee terug te nemen naar die bewuste dinsdagmiddag. Naar het breukvlak in de moderne geschiedenis.

Nick Hoekman

Het contrast tussen de rustige Veluwse klaslokalen en de kille werkelijkheid van het wereldtoneel maakt hij haarscherp door zijn eigen herinneringen. “Onze generatie weet nog precies waar we 25 jaar geleden waren. Het was een van de eerste gebeurtenissen die live werd uitgezonden. We zaten allemaal voor de buis en zagen hoe die torens instortten. Er is echt een wereld vóór en een wereld ná 9/11.”

Wil je morgen begrijpen, dan zul je vandaag en gisteren moeten bestuderen

Voor de huidige generatie scholieren is de impact van de aanslagen op de Twin Towers vaak abstract. Het hoe en wat weten de leerlingen een stuk minder, wat de docent elk jaar weer verrast. “Dat shot van een instortende toren kennen ze vaak wel van een meme of TikTok, maar het hele verhaal en de impact erachter hebben ze niet altijd helder”, legt hij uit. “Zodra je dat gaat duiden, begint het te landen. Men zegt vaak dat de jeugd is afgestompt, maar dat is niet zo. Als je als docent de actualiteit en het nieuws erbij haalt, komen de vragen vanzelf.”

 Maarten Post: - Blue Jam - Maurice Tiggeler

Post trekt de grote wereldgeschiedenis moeiteloos naar de belevingswereld van de jeugd. Want de gevolgen van die dag raken hen nog altijd direct, tot op de luchthaven aan toe. “Na de Koude Oorlog dachten we dat de wereld heel veilig zou worden; het leger werd wegbezuinigd en het zou de tijd van de lange vrede worden. Tot in 2001 de grote klap kwam die niemand zag aankomen. Je kunt het betrekken op hun eigen leven: vliegen was vóór 9/11 heel anders. Welke veiligheidsmaatregelen je nu moet nemen en wat voor visum je moet aanvragen als je naar Amerika reist, komt allemaal daarvandaan.”

Geschiedenis staat niet stil
In de loop der jaren is de manier waarop hij de lessen opbouwt drastisch veranderd. De geschiedenis staat immers nooit stil. “Vlak na 9/11 lag de focus in Nederland heel erg op islamitisch terrorisme. Denk aan de Hofstadgroep en de inval in Den Haag, wat toen heel on-Nederlands voelde. Nu zie je het veel breder, in de context van de huidige verhoudingen tussen Amerika en het Midden-Oosten.”

Als je als docent de actualiteit en het nieuws erbij haalt, komen de vragen vanzelf

Het vergt continu aanpassingsvermogen van de docent. “Ik kan nu ook linken aan de situatie in het Midden-Oosten, waar men net als toen met grote pretenties een strijd is begonnen en nu vastloopt in een uitzichtloos wespennest. Een les die ik hier vier jaar geleden over maakte, kan ik nu niet meer gebruiken omdat er weer zoveel nieuwe inzichten zijn.”

TikTok
Naast het overbrengen van de feiten krijgt Post in Elburg te maken met een nieuwe uitdaging: de digitale fabeltjesfabriek op het schermpje in de broekzak van de leerling. De verhalen die circuleren via sociale media vragen om constante alertheid.

Een les die ik hier vier jaar geleden over maakte, kan ik nu niet meer gebruiken omdat er weer zoveel nieuwe inzichten zijn

“Leerlingen krijgen via TikTok soms ook complottheorieën mee, zoals dat Joodse medewerkers in het WTC die dag afwezig zouden zijn geweest. Dat is makkelijk te ontkrachten, al moet je er als docent wél even voor gaan zitten om het uit te zoeken.”

Zaaien van twijfel
Ingewikkelder wordt het volgens Post wanneer de twijfel gevoed wordt vanuit de politieke arena. “Wanneer bijvoorbeeld invloedrijke politici vragen gaan stellen bij het officiële verhaal. Forum voor Democratie heeft bijvoorbeeld een gigantisch goed georganiseerd TikTok-account. Aangezien TikTok voor de jeugd de primaire nieuwsbron is, maakt dat het ingewikkeld als zulke personen het vertrouwen in de media ondermijnen en jongeren bereiken met hun eigen wereldbeeld.”

Vastberaden
Toch blijft hij vastberaden om zijn leerlingen te voorzien van de juiste middelen om de wereld te begrijpen. Want juist in een tijd vol ruis is het vak volgens hem onmisbaar. “Geschiedenisonderwijs heeft echt waarde, en die waarde wordt steeds voelbaarder als je het koppelt aan de actualiteit. Gebeurtenissen uit het verleden hebben invloed op het heden. Wil je morgen begrijpen, dan zul je vandaag en gisteren moeten bestuderen.”