De beginjaren van de Prinses Margrietkazerne in Wezep

11 maart 2026 om 12:00 Historie

Een ontbrekend stukje Wezepse geschiedenis werd onlangs gepubliceerd. Het begon In 2025 met het onderzoek dat schrijver Frank Oosterboer startte naar kazernes die tijdens de bezetting waren gebouwd in opdracht van de Duitsers. De in Wezep gelegen Prinses Margrietkazerne is er een van. 

Al snel werd duidelijk dat er bijzonder weinig bekend was over de oorsprong van deze kazerne. Voor wie was hij bedoeld, wie hem had ontworpen? Vragen die 80 jaar na de Tweede Wereldoorlog nog steeds geen antwoord kenden. Oosterboer nam contact op met lokale historici en kwam via Beerd Bovendorp uit bij Dick Breedijk, auteur van het boek Wie herdenken we in en om Oldebroek. Breedijk had in de loop der jaren zijn boek in digitale vorm aangevuld met meer informatie, waaronder ook over Lager Wezep zoals de Duitsers de latere Prinses Margrietkazerne noemden. Ze besloten om samen te werken en te zien of er meer informatie boven water viel te halen. Als het een goed verhaal was, zou een publicatie volgen.
Aanvankelijk verliep het zoekwerk moeizaam, archieven in Duitsland bevatten niets wat enig licht op Wezep liet schijnen. Wel waren er snippers informatie die het mogelijk maakten om verder te zoeken. De speurtocht kwam in een stroomversnelling toen contact werd opgenomen met Geert-Jan Mellink, de auteur van Bouwen zonder scrupules. Mellink had uitgezocht hoe de Nederlandse bouwwereld had gewerkt voor de Wehrmacht en kon de namen leveren van een drietal aannemers die aan Lager Wezep hadden gewerkt. Een nieuwe zoektocht, nu in het Nationaal Archief, maakte het plaatje bijna compleet. De drie aannemers waren na de oorlog gearresteerd en beschuldigd van collaboratie. Hun dossiers in het Centraal Archief Bijzondere Rechtspleging leverden een schat aan informatie.

Aanvang bouw

Een van de eerste zaken die bijstelling behoefde was de aanvang van de bouw van het Lager, dat was niet in 1940 zoals veelal wordt aangenomen, maar twee jaar later. In april-mei 1943 was het Lager nagenoeg gereed en werd tijdelijk in gebruik genomen door de Kriegsmarine. Die gebruikte al sinds 1940 de eveneens in Wezep gelegen Willem de Zwijgerkazerne. Korte tijd werden er grote aantallen rekruten opgeleid. De beoogde gebruiker kwam in augustus 1943 en nam vervolgens beide kazernes over. Vanaf toen was het Lager exclusief voor de opleiding van Panzertruppen. Dat duurde tot in de tweede helft van 1944, waarna het Lager leeg kwam te staan. De weinig opmerkelijke beginjaren van de kazerne waren voorbij, de bijzondere vervolgjaren konden een aanvang nemen.

Razzia Rotterdam

Op 12 en 13 september 1944 stroomde het Lager vol met mannen die tijdens de razzia van Rotterdam waren opgepakt. Zij zouden gedurende tien dagen in groepen per trein worden afgevoerd naar Duitsland. Menigeen probeerde daaraan te ontkomen door een vluchtpoging te wagen. Een zo’n poging mislukte faliekant en de volgende dag volgde de repercussie. Drie van de vluchters werden voor de ogen van hun medegevangenen geëxecuteerd. Er was nog een poging die fataal afliep waarbij op weg van het Lager naar de trein een vader en zoon werden doodgeschoten. Alle vijf slachtoffers werden op de Wezepsche Heide begraven. Hun stoffelijke resten werden in 1956 bij toeval gevonden. Ook het Lager doorstond de oorlog niet ongeschonden. Op 21 maart 1945 bombardeerde en beschoot de Britse RAF de kazerne waarbij een groot aantal gebouwen werd verwoest of dusdanig beschadigd dat afbraak noodzakelijk werd.

Interneringskamp

Toen de oorlog voorbij was volgde een nieuwe periode als interneringskamp. Ruim 150.000 Nederlanders die NSB-lid waren geweest, in Duitse dienst waren getreden of hadden gecollaboreerd werden opgepakt en opgesloten in kampen. Het Lager was er daar een van met aanvankelijk 2500 geïnterneerden. Een groot deel van hen was ziek en de beddencapaciteit van het Kamp Wezep bedroeg ruim 1100 bedden. De beginperiode is duister. Een krant schreef over het kamp: ‘In het begin was de toestand verre van rooskleurig. De meeste bewakers kwamen hier als vergelders.’ In het kamp heersten wantoestanden vanwege de veelal zwakke leiding, vooral rond een groep geïnterneerden die werd aangeduid als psychopaten. Met het voortschrijden van de berechting van de geïnterneerden werd het kamp allengs leger en eind 1948 opgeheven. De jaren erna werd de bomschade hersteld en ook nieuwbouw gepleegd. Het Kamp Margriet zoals het toen werd genoemd diende tot in 1952 als reparatie-inrichting en magazijn. Aan het eind van dat jaar werd het door de genie in gebruik genomen en omgedoopt in Prinses Margrietkazerne.

Gratis brochure

Hier stopt het verhaal van Oosterboer en Breedijk. Het is vastgelegd in de brochure Van Lager Wezep naar Prinses Margrietkazerne 1942-1952. Deze valt als pdf gratis te downloaden van de website jeoudekazernenu.nl. Klik in de menubalk op Verantwoording, daarna op Publicaties, scroll naar kazernereeks nr. 5 en klik op de titel.