Auto regeert op de Noord-Veluwe, fiets kansrijk alternatief

Het grootste aandeel verplaatsingen in de vervoersregio Noord Veluwe wordt gedaan met de auto. Het aandeel van de auto is het laagst in de gemeente Hattem met 51 procent en het hoogst in de gemeente Oldebroek met 60 procent. Oldebroek bevat ook een relatief groot aandeel langere verplaatsingen boven de vijftien kilometer.  

Wijnand Kooijmans

Het aandeel lopende verplaatsingen is het hoogst in de gemeenten Nunspeet en Elburg met ieder 14 procent. Ermelo scoort hier met 9 procent het laagst. Het aandeel verplaatsingen per fiets is in Hattem met 39 procent het hoogst, gevolgd door Ermelo en Putten met 32 procent. Met 25 procent is Oldebroek hekkensluiter. 

Van het openbaar vervoer wordt gemiddeld in alle gemeenten maar door 2 tot 3 procent van de inwoners gebruik gemaakt. In Hattem is afgerond de score zelfs nul procent. Het openbaar vervoer speelt daarmee een zeer geringe rol als het gaat om mobiliteit in de regio Noord-Veluwe. Naast de zes gemeenten Oldebroek, Elburg, Nunspeet, Harderwijk, Ermelo en Putten behoren ook Hattem en Nijkerk tot deze regio. 

De gemeenten Harderwijk en Oldebroek hebben met respectievelijk 30 en 29 procent relatief een groot aandeel verplaatsingen over meer dan vijftien kilometer. In Ermelo en Putten is een relatief groot deel van de verplaatsing onder de 7,5 kilometer. Het gaat om 64 procent ten opzichte van 60 procent gemiddeld. 

Binnen de gemeente Nunspeet is het aantal verplaatsingen onder de 3,7 kilometer opvallend laag. Dit kan, zo wordt in het onderzoek aangegeven, mogelijk worden verklaard door het reisgedrag van inwoners van Elspeet en Vierhouten met een beperkt aantal voorzieningen in de directe nabijheid. 

Het gemiddeld autobezit per woning is het laagst in Harderwijk, maar dit is ook de gemeente met het hoogste aantal inwoners. In de regio Noord-Veluwe is de algemene trend dat kleinere kernen in de regio een hoger autobezit hebben. In enkele plaatsen, zoals Hattem en Wezep is er sprake van een relatief laag autobezit. Ten opzichte van de rest van Nederland is het autobezit op de Noord-Veluwe met 1,36 auto per woning hoog tegenover 1,14 per woning. 

De nabijheid van voorzieningen heeft een sterk effect op het maken van de lengte van de verplaatsing met de auto. Met dit principe wordt mobiliteit bij de bron aangepakt en kan het gebruik van de auto worden verminderd. Ook maatregelen gericht op gedragsbeïnvloeding hebben een sterk effect op het wel of niet maken van een reis en de keuze voor een bepaalde vervoerswijze. 

Aspecten, zoals hubs, deelmobiliteit en een aantrekkelijke openbare ruimte hebben, zo blijkt, niet direct invloed op het wel of niet maken van een reis, maar beïnvloeden wel de keuze voor een bepaalde vervoerswijze en de te maken route. Met deze principes wordt mobiliteit niet voorkomen, maar wel veranderd. 

De plek om nieuwe woningen en voorzieningen te bouwen is het meest krachtige middel om het autogebruik terug te dringen. Door nieuwe woningen te bouwen op loop- en fietsafstand van bestaande voorzieningen worden korte ritten gestimuleerd. De nabijheid van treinstations en bushaltes kan het gebruik van het openbaar vervoer stimuleren. 

Een middel de automobiliteit terug te dringen is het creëren van een aantrekkelijk voetgangersnetwerk. Dit moet direct, veilig en comfortabel zijn. Voorbeelden zijn brede voetpaden, zonder obstakels, goede verlichting in het donker en het zo min mogelijk oversteken van drukke doorgaande wegen. Voor een bushalte voor een lokale bus wordt een loopafstand van vijfhonderd meter als acceptabel gezien, voor een supermarkt duizend meter en voor een winkelgebied anderhalve kilometer. Ook een aantrekkelijk fietsnetwerk kan zorgen voor minder autoverkeer. Hier geldt eveneens dat de fietspaden aantrekkelijk moeten zijn en er een onderlinge verbinding moet zijn tussen routes. Door het wegnemen van oponthoud bij kruispunten is grote winst te behalen voor de fietser.  

Gepleit wordt voor een doorfietsroute tussen Amersfoort en Zwolle. Ook hierdoor wordt het autoverbruik verminderd. De fiets wordt daarnaast een serieus alternatief voor het openbaar vervoer. Eventuele files op rijksweg A28 worden hiermee niet opgelost maar er is wel de potentie om circa 10 procent van het autogebruik om te zetten naar het gebruik van de fiets tussen de kernen. 

Verbetering van het openbaar vervoer wordt verder als belangrijk gezien. De aanwezigheid van een buurtbus kan hierbij een belangrijke rol spelen. Gepleit wordt voor het plaatsen van parkeervoorzieningen uit het zicht en voor het aanleggen van parkeervoorzieningen in het groen, omdat ook dit kan bijdragen aan het verminderen van het gebruik van de auto. Ook wordt gepleit voor het parkeren op afstand. Dat maakt het gebruik van de fiets aantrekkelijker. Wanneer een parkeerplaats op honderd tot driehonderd meter van een woning is gelegen zorgt dit dat, zo blijkt uit cijfers, het gebruik van de auto gehalveerd wordt.

Algehele conclusie is mobiliteit in een vroeg stadium te verankeren in de plannen. Het opstellen van een mobiliteitsprogramma van eisen biedt daarmee een gestructureerde werkwijze om de ambities en beleid te concretiseren.