Column: Samen delen, samen spelen

Regelmatig zeg ik tegen mijn zoontje: “Samen spelen, samen delen.” Dat is ook wat onze kinderen aangeleerd krijgen. Mijn zoontje is het er niet altijd mee eens en geeft dan aan: “ik wil gewoon even alleen spelen.” Eigenlijk is dat een heel natuurlijke reactie. Immers kan je iemand niet dwingen om samen te spelen als daar geen behoefte aan is. Zo werkt het ook in de praktijk, ten minste in mijn praktijk. Zo kwam er onlangs een cliënt bij mij, die door een wederpartij werd verplicht mee te werken aan mediation. In de zakelijke wereld zie je dit steeds meer opkomen. In plaats van direct naar de rechter te stappen, spreken partijen af om met een mediator hun zakelijke geschil op te lossen. Dat is zeker nuttig als er een fundamenteel geschil tussen partijen is ontstaan, terwijl men nog voor langere tijd wil of moet samenwerken. Deze clausule wordt vaak opgenomen in algemene voorwaarden, zoals bij mijn cliënt het geval was. De vraag is of hij kan worden verplicht tot mediation. Zelf zag cliënt dat namelijk niet zitten omdat, hij ieder vertrouwen in de deskundigheid van de wederpartij was kwijt geraakt. Gezien de fout die was gemaakt door de wederpartij, kon ik hem goed begrijpen. 

Kan cliënt dus de mediation weigeren? Gelukkig heeft de Hoge Raad vrij recent richtlijnen hierover gegeven. Of clausule een verplichting tot mediation schept, hangt niet alleen af van de letterlijke tekst, maar ook of de clausule bijvoorbeeld door één van partijen is opgesteld en of partijen over deze clausule samen zijn overeengekomen. 

Daarnaast mag de toegang tot de rechter niet onaanvaardbaar worden aangetast. Iemand geheel het recht ontnemen om naar de rechter te stappen, zal niet geaccepteerd worden. Gezien deze uitspraak zou ik het niet aanraden om een mediation-clausule in de algemene voorwaarden op te nemen. Deze voorwaarden worden vaak niet uitgebreid gelezen, of onderling besproken. Als dan achteraf een beroep op de clausule wordt gedaan, wordt de mediation als het ware opgedrongen. Het lijkt me beter als een mediation-clausule gewoon in de overeenkomst zelf wordt opgenomen en deze voorafgaand wordt besproken met elkaar. In dat geval weet je zeker dat ook als partijen ruzie hebben met elkaar toch nog samen willen spelen.

Johan van der Worp