Evert Sneller wint verhalenwedstried: Veluwse dialect wordt beter op de kaart gezet

Evert Sneller uit ’t Harde heeft de verhalenwedstried van het Erfgoedcentrum Achterhoek en Liemers (ECAL) gewonnen. Deze organisatie strekt de laatste jaren de vleugels nadrukkelijk uit naar de Veluwe. Ze nam de organisatie van de verhalenwedstried over van de dialectkringen uit Epe, Heerde en Oldebroek.

Dick van der Veen

Susanne Braamburg is sinds 2024 toegevoegd streektaalfunctionaris bij ECAL met als taakstelling de Veluwe qua dialect beter op de kaart te zetten. Zij is de motor van het magazine De Wiesneus dat op basisscholen wordt verspreid en toegelicht. Steeds meer scholen hebben daarvoor belangstelling.

Door de bevolking wordt nog op vrij grote schaal de streektaal gesproken

Voor de schriefwedstried, met als thema ‘sterke verhalen’, kwamen inzendingen binnen uit de gemeenten Elburg, Epe, Heerde, Nunspeet en Oldebroek. Ook was er een schrijver uit Drenthe die naar eigen zeggen zijn afkomst van de Veluwe wilde uitschrijven.

Grote schaal gesproken
“We willen ons gebied uitbreiden met de gemeenten Voorst, Brummen en Apeldoorn. Ook daar wordt door de bevolking nog op vrij grote schaal de streektaal gesproken”, aldus Braamburg. Ze weet dat er op de Veluwe veel ideeën leven over een opleving van het dialect en zet daar samen met de dialectkringen op in.

In de Achterhoek en op de Veluwe worden diverse cursussen gegeven in het beheersen van het dialect. Rapper Joren Rens met de artiestennaam DitisBlauwe bezorgde de senioren een jeugdige impuls.

De winnende inzending, genaamd ‘Mien Beerndoem’, reikte volgens de jury naar een hoog creatief niveau waarbij de humor er vanaf spat. De tweede prijs was voor Wim Visser uit Epe die zich uitleefde op een angstig vis avontuur. “Onderhoudend, heeft diepgang en leest gemakkelijk”, was het oordeel van de kritische lezers. 

Er wordt flinke vooruitgang wordt geboekt met het wegpoetsen van negatieve gedachten rondom de moerstaal

Voorts een gedeelde derde prijs voor Jenny Schutte uit Wapenveld en Linda Seinstra uit Emst. De eerste met ‘Is ’t veur oe zelf mevrouw?’; de tweede met “Een te stark verhaal. Eervolle vermeldingen voor Willemien en Marcel Paques uit Epe en Jan van Leeuwen uit Heerde.

Het Cultuurplein Noord Veluwe (actief in Epe, Hattem, Heerde en Oldebroek) zet zich de laatste jaren op velerlei gebied in voor het behoud van het Nedersaksisch. 

Flinke vooruitgang
Jan Bertil Pool, coördinator Cultuur en Samenleving en Promotiemanager, verzorgde een presentatie waarin hij duidelijk maakte dat er flinke vooruitgang wordt geboekt met het wegpoetsen van negatieve gedachten bij het spreken en schrijven van de moerstaal. In de cursussen leren geïnteresseerden ook over Veluwse gebruiken, zoals het ‘gruun’ maken bij bruiloften.

In Oldebroek ging een streektaaltreffen van start, met de komende tijd vervolg in andere Veluwse dorpen.

Dialectcafés
Daarnaast zijn er dialectcafés opgericht, onder meer in de gemeente Heerde. Binnenkort hoopt ook Oldebroek hiermee te starten.

De provincie Gelderland verstrekt subsidie voor initiatieven die de streektaal in de lift zetten. ECAL heeft daarbij de uitvoering op de nek genomen.

‘Gruun maken’ is een oude traditie die op sommige plekken op de Veluwe nog springlevend is. Buurtgenoten versieren dan het huis van een bruidspaar met groen voor een vruchtbare toekomst. Eigenlijk is het een natuurlijke erehaag vol gelukswensen.